facebook
KROWY MLECZNE ZDROWIE I WYDAJNOŚĆ

Odpajanie siarą – wciąż wiele do poprawy

 

Pomimo tego, że coraz większa rzesza hodowców przywiązuje baczną uwagę do prawidłowego żywienia cieląt siarą, obserwacje praktyczne oraz wyniki badań wskazują, że w tym zakresie wciąż popełnia się wiele błędów. Nawet jeśli nie są to błędy kardynalne, których konsekwencją jest wyraźny wzrost podatności cieląt na choroby, prowadzą one do mniejszych lub większych strat ekonomicznych. Ponieważ w obecnych realiach produkcji mleka o końcowym sukcesie ekonomicznym decydują bardzo często drobne szczegóły, przyjrzyjmy się bliżej tym, które mogą mieć niebagatelny wpływ na ostateczne efekty żywienia cieląt siarą.

Siara – eliksir życia

Siara jest bezspornie najważniejszym pokarmem w życiu cielęcia. Przede wszystkim jest ona źródłem przeciwciał dla cielęcia, czyli tzw. immunoglobulin. Ze względu na specyficzną budowę łożyska u bydła związki te nie przechodzą z krwioobiegu matki do krwioobiegu płodu, jak to się dzieje np. u człowieka. Co więcej, w okresie życia płodowego oraz pierwszych 2-3 tygodni po urodzeniu ciele nie produkuje własnych przeciwciał, lub produkuje je w bardzo niewielkiej ilości. W momencie przyjścia na świat we krwi cielęcia nie krążą więc immunoglobulin lub krąży ich tylko znikoma ilość. Związki te matka przekazuje cielęciu za pośrednictwem siary. Od jej pobrania, a w konsekwencji pobrania przeciwciał i ich stężenia we krwi, zależy efektywność funkcjonowania układu opornościowego cielęcia w pierwszych tygodniach życia.

Wraz z siarą cielę otrzymuje również pokaźną dawkę składników pokarmowych. Poza dużą zawartością białka i tłuszczu, siara jest bogatym źródłem witamin i składników mineralnych. Pobranie siary najczęściej pozwala na zgromadzenie zapasu tych dwóch ostatnich w wątrobie cielęcia nawet na pierwsze kilka tygodni życia. Dopełnieniem składu siary, który dodatkowo czyni ją tak ważnym pokarmem dla cielęcia, jest zawartość tzw. związków biologicznie aktywnych, takich jak hormony, cytokiny, czy biologicznie aktywne peptydy. Związki te wspomagają pracę oraz stymulują rozwój wielu jeszcze nie w pełni rozwiniętych narządów w organizmie cielęcia.

Minimum 4 litry siary

W celu uzyskania efektywnej obrony przed chorobotwórczymi mikroorganizmami ilość krążących we krwi cielęcia immunoglobulin w pierwszej dobie życia powinna wynosić nie mniej niż 10 g/litr. Uzyskanie tak dużego stężenia przeciwciał we krwi wymaga pobrania przez cielę w pierwszych godzinach życia wraz z siarą 200 g immunoglobulin. Aby być pewnym, że taka (lub przynajmniej zbliżona) ilość przeciwciał zostanie pobrana przez cielę, powinno ono otrzymać 4 litry siary w pierwszych 6 godzinach życia. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest podanie całej wspomnianej dawki, tj. 4 litrów, do ukończenia 2 godziny życia. Postępowanie takie sprawia, że immunoglobuliny siarowe trafiają do przewodu pokarmowego cielęcia w okresie, kiedy ich wchłanianie do krwi jest najbardziej efektywne. Wydajność tego procesu zmniejsza się bowiem znacznie z każdą godziną po urodzeniu i praktycznie zanika w 24 godzinie życia.

Pomimo tego, że podawanie cielętom 4 litrów siary jak najszybciej po urodzeniu staje się coraz powszechniejszą praktyką w świecie, u wielu hodowców wciąż pokutuje przekonanie, że dawka 2 litrów siary w pierwszych godzinach życia jest wystarczające dla utrzymania zadawalającego stanu zdrowia cielęcia w okresie pierwszych tygodni życia. O ile dawka tak często jest wystarczająca do pokrycia zapotrzebowania cielęcia na przeciwciała, to równie często tego zapotrzebowania nie pokrywa.

Podanie cielęciu 2 litrów siary dostarcza mu odpowiednią ilość przeciwciał tylko i wyłącznie wtedy, gdy ich zawartość w jednym jej litrze wynosi 100 lub więcej gram, a więc jest to siara bardzo, ale to bardzo dobrej jakości. Niestety tak duża zawartość immunoglobulin w siarze wysokowydajnych krów nie jest zbyt częsta. Stąd też uzasadnione jest rutynowe podawanie cielętom większych jej objętości od standardowo przyjętych 2-2,5 litrów.

Dla lepszego zobrazowania, jeżeli siara uzyskana od krowy jest siarą gorszej jakości i zawiera np. 40 g immunoglobulin w 1 litrze, to dla uzyskania pożądanego pobrania immunoglobulin cielę powinno otrzymać jej 5 litrów w pierwszych godzinach życia (wymagane pobranie 200 g/40 g w 1 litrze = 5 litrów).

Podawanie cielętom dużych objętości siary w pierwszych godzinach życia jest więc polisą ubezpieczeniową dla hodowcy, która upewnia go, że nawet jeżeli siara uzyskana od krowy nie jest zbyt bogata w przeciwciała, cielę otrzyma ich odpowiednią ilość.

Siaromierz – zalety i wady

Powszechnie stosowanym sposobem upewnienia się, że cielę otrzyma odpowiednią ilość immunoglobulin w pierwszych godzinach życia, nawet jeżeli jej dawka nie przekracza 2-2,5 litra, jest kontrola jej jakości siaromierzem. Podanie cielęciu „tylko” 2 litrów siary, lecz siary bardzo dobrej jakości, w przeważającej ilości przypadków pozwala na pełne pokrycie zapotrzebowania cielęcia na tzw. odporność bierną. Niestety ta popularnie stosowana metoda ocena jakości siary jest często obarczona dużym błędem.

Dla precyzyjnego pomiaru za pomocą siaromierza temperatura siary powinna wynosić 20-25°C, co jest trudne do zrealizowania w praktyce. W rezultacie pomiar jakości siary siaromierzem często wykonuje się, gdy jest ona zbyt ciepła lub zbyt zimna, co sprawia, że uzyskany wynik jest nierzadko obarczony błędem (im zimniejsza siara tym lepszą jej jakość wskazuje siaromierz !). Jeżeli przed wykonaniem pomiaru siarę przelewa się do specjalnie przeznaczonego do tego celu naczynia, to pomiar powinno wykonać się dopiero po kilku minutach, tj. gdy płyn „osiądzie”. Niestety, najczęściej na ten ważny punkt procedury oceny jakości siary siaromierzem nie ma zbyt dużo czasu w wirze pracy w oborze. Ponadto, wynik uzyskany siaromierzem pozwala prawie wyłącznie na określenie czy siara jest dobrej, czy też złej jakości. Nie pozwala na bardziej precyzyjne oszacowanie ilości znajdującej się w niej immunoglobulin. W efekcie (biorąc pod uwagę mnogość czynników wpływających na ostateczny odczyt) siara oceniona na bardzo dobrą (zielone pole na siaromierzu) może zawierać zarówno ponad 100 gram immunoglobulin w 1 litrze, jak i tylko 50 gram. Tak więc, nawet rutynowe stosowanie siaromierza często nie zapewnia uzyskania odpowiedniego pobrania immunoglobulin przez cielę, jeżeli dawka podanej mu siary to standardowe 2 litry.

Do góry

Nasi partnerzy

ColoQuick Key dollar Ropa Pharm Holm & Laue Lohmann Tentego

Realizacja: agencja interaktywna B2Internet